Văn bản
TIẾNG TÀY
Đoạn nảy thánh luận mừa chữ Nghĩa
Nam nự cần dú thế cỏi toan
Chữ Nghĩa thông thả bàn hử xiết
Căm pí khởi xo xiết kỷ cằm
5. Văn nhân cầu ngòi hăn đoạn nảy
Slư phuối khùng xằng đảy túc truyền
Sày thiên hạ cầu thin đảy lẹo
Xáy cần là fản tẻo nguy nan
Nhưởc cầu cạy hất quan tưởng tài
10. Cừn vằn mong hất hại vạn dân
Bấu mì đức mì nhân lăng chạy
Bố tan rầu hất đảy pền cần
Quốc thịnh là vị dân vi bản
Dân ắt te bấu chạn tằng mường
15. Hăn cần khó la slương chắng xừ
Ná mì cần ái dú vằn cùng
Tầu khùng ái hơn dùng xung túc
Bởi số phận thâng khúc cơ hàn
Rầu te lăng bấu pàng fù trợ
20. Nhằng tẹp cọn vô số tội nhân
Rườn khỏ âu kim ngần bố ngải
Pặt pạy lèo trao tái hử rà
Chữ Nghĩa thánh tẳt mà phuối rõ
Cần pện nảy khùng bố kí hâng
25. Tội nghiệp ắt mà thâng toói nả
Tời pỏ đạ ác bá hung tàn
Vần lăng ắt lủc lan thư tội!
Slinh lủc ná slụ phuối slụ slon
Nhưởc ná boót khùng fàng ná khói
30. Nhưởc rầu cậy rà giỏi rà quai
Bấu nghị thâng vằn đai lăng chạy
Sluôn slưởc pậu rà fá cướp âu
Pậu lọm đay tọ rầu fá hoại
Hất pện pậu bấu ái kỉ lai
35. Xùa lọm căn pjầu ngài chính xừ
Cheng đoạt căn tài tử khổn an
Chự nảy thánh bắn slon rầu náo
Cầu pện nảy bấu hảo kỉ rì
Mì fấn cặy chàu mì hơn pậu
40. Cặy lai bắp lai khảu chăm nua
Hăn pậu giác te khuô khinh bỉ
Văn lăng nhưởc ngộ khái cơ hàn
Pậu tẻo khuô lầu, rà nàn thoái
Hăn cần khỏ rầu roại rầu pang
45. Xẩp cần lộm chang tàng chung tín
Pậu tốc nặm chấu khửn ná thai
Nận khùng cảm ơn lai cần cạ
Vằn lăng slinh lủc lả pền cần
Tởi pỏ mì đức nhân truyền dạy
50. Lủc lan chính te đảy vinh hoa
Khươi lùa bấu lo xa táng ngộ
Bân đin táng fù hộ pền đây
Tởi cần nhưởc kin ngay dú hiền
Ất tình pậu slành tiểng pay quay
55. Slíp cần cạ lầu đay la trọng
Tốc rèng hứa pỉ noọng khẳm nâu
Pỉ noọng sliểu mòn chầu rầu giúp
Công ơn bấu xừ háp tha hăn
Nhằng truyền sle vằn lăng tởi lủc
60. Tiền fúc hậu fúc đức tèn công
Cần khỏ pày mì ông Thạch Nghĩa
Rườn khỏ tọ nhằng cổ pang dân
Khai slèng te cứu cần thiên hạ
Xoi tàng hử khách quá vãng lai
65. Hốc slíp pi te thai bố lủc
Bởi ông đạ mì phúc thậm lai
Ngọc Hoàng sai lủc chài lồng hộ
Vằn lăng lủc nhằng ngộ xập thì
Khửn ngai vàng triền nghi trị thế
70. Mì cần chầu tha ké cụng đay
Như Lưu Nhân thâm ngay quảng đại
Rườn cầu mì cúa cái kim ngần
Ông pang xòi lai cần thiên hạ
Hẩu đai lèo mí ngà păng tèn
75. Bấu hất chỉa điền tên lăng chạy
Văn lăng ông thuổn thảy kim ngần
Rườn khỏ chắng tím cần quảng đại
Thắp xa lẹo ná đảy hăn cần
Bởi nhân đức tím nhân tông fạ
80. Pựt chính lồng tỉ dả xự đu
Chắng pền nội xự đu quảng lợi
Pỏ lủc cổ tím tới miếu sơn
Ná ngờ cần pjá ơn chắng phjảc
Pỏ lủc nẳng đon phjắc kin ngài
85. Đảy hăn Thạch môn khai mí xự
Ông chính cổ khỉn rườn ngòi đu
Ông roọng Thạch khay tu cà lại
Trửc thả nốc pò pài khảu mừa
Ông định leo mường nưa thiên táng
90. Thạch chắng hắp tu táng đoạn thôi
Tởi lăng đảy khỉn ngôi thiên tử
Chính mì truyện chép sử Hán gia
Cần đay chính truyền mà tởi tởi
Tiền phúc la hậu lợi tèn công
95. Chự Nghĩa thánh tặt lồng bấu xá
Nhưởc cần le ái đá pậu lai
Cần nận thâng vằn đai cụng khỏ
Vằn lăng điệu lồng chốn âm cung
Mẻn quỷ sứ pắt chung hành tội
100. Cần dú thế luận phuối đa đoan
Cầu là cần thư pjạ sloong mừ
Fầy bố mảy xui lồm pặt sloỏng
Pác van tọ đâu toọng slẩm lai
Cần nỉnh thâng vằn thai cụng khỏ
105. Bấu đảy mừa xỏn chổ lộn chông
Quỷ sứ le pắt lồng kè lịn
Vằn lăng slinh chổn nận pền vài
Bởi vằn cón mì lai cần slính
Vằn nảy chính kin nhả liệng thân
110. Xăm “bách thú” đét phân pận tởi
Cổ kim truyền luân hồi ná xai
Ngũ luận cương thậm lai cằm moóc
Nhưởc tầu te cạy ác ná nghe (y)
Hác cạy giỏi nhằng chê cằm thánh
115. Cần nận ắt bấu mẹng kỉ thi
Vận tội ắt te mì bấu khói
Tội oan gia bấu noỏi cụng lai
Thánh thẻo tạo mì lai cằm cạ
Lùa bấu kính pú giả lỗi bân
120. Hất quan bấu ngòi dân la vái
Khươi bấu kính ta tai khùng tăn
Pỉ noọng bấu ngòi căn cụng hèn
Phua mìa nhưởc phất mén khẳm nâu
Cạ căn slắc vàm đay la dá
125. Khùng bấu pền hất nhả hâng vằn
Buồng kim nhằng ruổm căn đồng tịch
Én loan rừ dú kính kỉ khi
Phua mìa nghĩa xiên pi ná bứa
Rà lạy sleo truyện cổ truyền mà
130. Pày mì nàng Bích Ngô thậm mác
Slíp hả pi định các rườn kin
Kết au quan Nho sinh Mậu Ngọ
Vằn lăng quan thi đỗ Trạng Nguyên
Mẻn công chúa cướp duyên phua mả
135. Một mính nàng pác cạ tím phua
Tàng nghìn dặm ná lao lăng chạy
Nàng tím thâng chốn nảy kinh thành
Thi đàn cố mì danh phù hộ
Phua mìa nằng đảy ngộ tâm tư
140. Cắt vì slửa âu mà thay chỉa
Viểt đơn nàng trình đệ phán quan
Vằn lăng ẻn cáp loan tụ hội
Rà xừ bấu theo đuôi truyện xưa
Ngòi vi slửa rừ rưa fu fụ
145. Ngũ luận cương xằng slụ cỏi son
Thánh tặt lẹo mọi mòn chính lý
Cần rầu hạy yên trí đồng tâm
Ắt te bấu loạn xâm thiên hạ
Chự Trung thánh tặt cạ cỏi y
150. Dá hất chự fi nghi bạo ngược
Pỏ chài là phục quốc tôn vua
Mẻ nhình la hất lùa kính giả
Thế phu trực trung thỏa fiểc công
Tam tòng đạo còi thâng chữ Đức
155. Dá cạy rà mì sức hùng cường
Pác động moòng bản rườn khó tỉnh
Hất cần dú hử chính là hơn
Bân ất tự hoàn ơn mì mự
Cần rà đạo tôn tử cỏi lo
160. Chự Hiếu chứ đâu cò mại mại
Công phụ mậu la cải hơn bân
Xiên kì dá lùm công pỏ mẻ
Pỏ mẻ nhưởc vằn ké thuổn rèng
165. Vằn cón cổ “khuế mèng” liệng lủc
Vằn nảy la mì phúc đảy đay
Sức rèng ún quá phầy xưa ví
Đạo lủc lan cỏi nghị đâu cò
Chự Lễ cụng lèo lo đâu toọng
170. Kim phuối đuổi pỉ noọng pện rừ
Pỏ mẻ tự như pác pả
Đạo lý la tiểng mjoỏc xiên kì
Nam nự là cỏi y thánh đạo
Phua mìa la đắc đạo xiên xuân
175. Kim chỉ nhặp slửa ngân chắng xừ
Chự Tiết cố luôn chứ hử đay
…………………………………………
Tích bút xo lẩn bày slắc phấn
Ngôn ngữ la bất tận đa đa
Nhưởc cằm hâu xấu xa phít lý
Văn nhân toỏc còi nghị hử đay
Đại lượng là xiên quay ná thánh
Ngụ luận xưa truyền tẳt oóc mà
Lưu truyền sle boong rà mừa nả
Cỏi slon căn mại mại hử quai
Tỏi tiếp tởi tương lai vĩnh viễn…
BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT
Đoạn này thánh luận về chữ Nghĩa
Nam nữ người dương thế hãy y
Chữ Nghĩa bàn luận từ cho hết
Mượn bút tôi sẽ viết mấy lời
5. Văn nhân người nhận hay mấy đoạn
Chữ nói cũng chưa được túc truyền
Thiên hạ có ai hay tường tận
Tiểu nhân muốn phản bác nguy nan
Có người cậy làm quan làm tướng
10. Ngày đêm mong dân dốt trị vì
Không có đức có nhân gì hết
Không riêng gì ta muốn thành người
Quốc thịnh là vi dân vi bản
Ắt dân không lười biếng với mường
15. Thấy người nghèo là thương mới phải
Không ai lại muốn ở ngày cùng
Ai cũng muốn vui mừng sung túc
Bởi số phận tới lúc cơ hàn
Sao ta không giúp thêm phù trợ
20. Còn đánh đập gieo khổ tày trời
Muốn lấy tiền nhà nghèo đâu dễ
Bắt nó phải tra khảo cho ra
Chữ Nghĩa thánh đặt ra nói rõ
Người thế cũng chẳng nhớ là bao
25. Tội nghiệp ắt tới ngay trước mắt
Bởi bố đã quá ác hung tàn
Ngày sau hẳn cháu con đắc tội
Sinh con không biết dạy biết răn
Ắt không mù cũng lòa đâu thoát
30. Tự ta cậy ta giỏi ta khôn
Không nghĩ tới người này người nọ
Vườn tược họ ta cướp phá luôn
Họ rào tốt ta liền phá hoại
Làm thế ai chả oán chả chê
35. Rào giậu ta rủ rê mới phải
Chiếm đoạt nhau tài sản khôn an
Chữ đó thánh nào ban nào dạy
Ai làm thế không hay tị nào
Có người cậy mình giàu hơn hắn
40. Cậy thóc ngô khoai sắn đầy nhà
Thấy người nghèo khinh chê cười nhạo
Ngày sau lỡ gặp vận cơ hàn
Người cười biết phàn nàn với ai
Thấy họ nghèo ta phải giúp cho
45. Thấy người ngã nên nâng họ dậy
Thấy chết đuối phải cứu mạng người
Họ sẽ mãi đời đời nhớ ơn
Ngày sau sinh con lớn làm nên
Đời bố có đức nhân truyền dạy
50. Cháu con ắt được hưởng vinh hoa
Dâu rể không lo xa thất thế
Đất trời khác phù hộ đẹp thay
Một đời người ăn ngay ở hiền
Nhất định mãi lưu truyền tiếng thơm
55. Người người mến ta hơn là trọng
Công sức tối ngày giúp anh em
Anh em thiếu điều gì ta giúp
Ơn kia không phải gánh, mắt nhìn
Chỉ là truyện đời con truyền kiếp
60. Tiền phúc hậu phúc đức trả công
Thời xưa còn có ông Thạch Nghĩa
Dẫu nhà nghèo vẫn cố giúp dân
Mở chợ cưu mang dân thiên hạ
Mở đường cho khách bộ vãng lai
65. Sáu mươi tuổi qua đời không con
Bởi ông đã có phúc phận nhiều
Ngọc Hoàng sai con trai xuống hộ
Ngày sau con tái ngộ gặp thời
Lên ngai vàng trên ngôi trị vì
70. Có người tuổi già cả mới hay
Như Lưu Nhân người ngay quảng đại
Nhà giàu có của cải kim ngân
Ông giúp đỡ bàn dân thiên hạ
Biếu cho không, không phải trả đền
75. Không ký kết giấy tờ gì cả
Ngày sau ông phát tán kim ngân
Nhà nghèo đến tìm người quảng đại
Tìm đâu cũng không thấy con người
Bởi nhân đức tìm người nhân đức
80. Ông bụt liền giáng thế hiểu ra
Mới thành mọi sự đa quảng lợi
Bố con tìm đến miếu sơn
Không ngờ người trả ơn đi rồi
Bố con gom rau dồn bữa trưa
85. Lại thấy Thạch môn an có sự
Ông mới bước lên xem thế nào
Quyết gọi Thạch ông ra mở cửa
Đợi tới lúc chiều chim lên rừng
Định leo lên mường “thiên táng”
90. Đã thấy cửa Thạch đã khép rồi
Đời sau được lên ngôi thiên tử
Mới có người viết sử Hán gia
Người tốt (mới) truyền về sau mãi mãi
Tiền phúc là hậu lợi trả công
95. Chữ Nghĩa thánh đặt không sai sót
Còn ai vô phúc ác gian
Người đó ắt sau này cũng khổ
Về sau bị đày xuống âm ti
Bị quỷ sứ bắt đi hành tội
100. Ai là người luôn nói nhiễu nhương
Ai là kẻ cầm dao hai lưỡi
Lửa không cháy gió tạt lửa
Miệng ngon mà trong bụng chua loét
Loại ấy đến ngày tịch cũng khổ
105. Không được về cùng với tổ tông
Quỷ sứ bắt xuống âm cắt lưỡi
Ngày đầu thai lại hóa thành trâu
Bởi ngày xưa lắm điều nghịch tặc
Mới ăn cỏ nơ bụng thời thôi
110. Với bách thú nắng mưa dầm mình
Cổ kim truyền rành rành không ngoa
Ngũ luận cương thật là đa nghĩa
Nếu ai cậy tài ác không nghe
Cậy giỏi giang mà chê lời thánh
115. Người đó ắt được mạnh mấy khi
Tội nhiều liền ắt lụy tới thân
Oan gia là tội nhân khó tránh
Lại còn nhiều câu thánh đặt ra
Dâu không kính mẹ cha tội trời
120. Quan không tôi dân lành là hỏng
Rể bất kính mẹ vợ là ngu
Anh em không thương yêu cũng hèn
Vợ chồng trót nóng gắt sớm hôm
Tâm sự mấy lời yêu là được
125. Cũng không nên hờn dỗi lâu ngày
Buồng the còn chung vào chung ra
Giường loan đâu giữ kẽ mấy khi
Nghĩa vợ chồng thiên duyên đâu chán
Ta hãy theo truyện cổ truyền về
130. Xưa có nàng Bích Nga thật tốt
Mười lăm tuổi có chốn có nơi
Kết duyên cùng nho sinh Mậu Ngọ
Về sau quan thi đỗ Trạng Nguyên
Bị công chúa ép duyên phò mã
135. Thân nàng đi ròng rã tìm chồng
Dầu ngàn dặm băng sông vượt núi
Một ngày nàng tìm tới kinh thành
Thị gẩy đàn nêu danh phù hộ
Vợ chồng nhau hiểu rõ tâm tư
140. Cắt vạt áo tựa lời thay giấy
Như là đơn trình đệ phán quan
Ngày sau én cùng loan hội tụ
Phải chi ta thường không quý chuyện xưa
Coi vạt áo đâu tờ ly hôn
145. Ngũ luận cương chưa rõ học thêm
Thánh đặt hết mọi chương chứng lý
Ta người hãy yêu chữ đồng tâm
Ắt không để loạn xâm thiên hạ
Chữ Trung thánh dạy dỗ hãy theo
150. Không làm chữ phi nghi bạo ngược
Làm trai là phục quốc tôn vua
Nữ nhi làm dâu con kính mẹ
Thay chồng giữ dung hòa việc công
Tam tòng đạo mới sang chữ Đức
155. Chớ cậy ta có sức hơn người
Làm ầm ĩ bản làng khó nghe
Làm người giữ chính trực là hơn
Trời cũng không phụ ơn có ngày
Ai là đạo tôn tử hãy lo
160. Chữ Hiếu nhớ trong lòng mãi mãi
Công bố mẹ to lớn hơn trời
Chớ bao giờ quên ơn bố mẹ
Bố mẹ lúc già cả yếu chân
165. Bởi trước làm nuôi con quá sức
Ngày nay nhà có phúc tốt thay
Không gì ấm bằng lửa nhà xưa ví
Đạo con cháu hãy nghĩ trong lòng
Chữ Lễ hãy để chung trong dạ
170. Với anh em đối xử ra sao
Với bố mẹ, cô dì chú bác
Đạo lý là để tiếng thiên niên
Nam nữ phải y lời thánh dạy
Đạo vợ chồng như cây vạn xuân
175. Kim chỉ may áo hồng có phải
Chữ Tiết hãy nhớ mãi trong lòng
…………………………………………
Tích bút xin giãi bày đôi chút
Cái ngôn từ bất tận đa đa
Có câu nào xấu xa phi lý
Văn nhân đọc ngẫm nghĩ sâu xa
Đại lượng là thiên hà ai trách?
Ngũ luận xưa truyền đặt vạch ra
Lưu truyền cho chúng ta học hỏi
Cùng nhau học mãi mãi khôn ngoan
Đời tiếp đời tương lai vĩnh viễn…