Theo cuốn "Các dân tộc Tày, Nùng ở Việt Nam", do Viện Dân tộc học – Viện Khoa học xã hội Việt Nam xuất bản năm 1992, áo dài năm thân được sử dụng ở cả nam giới và nữ giới Tày. Áo nam thường dài đến đầu gối, phủ lên cạp quần; phần thân trong ngắn hơn thân ngoài và có năm cúc, cài sang bên nách phải. Áo nữ có cấu tạo cơ bản tương tự, với cổ tròn, năm cúc cài bên phải, ống tay hẹp và dáng áo hơi thắt eo. Ở một số địa phương thuộc khu vực Hoàng Liên Sơn và Hà Tuyên trước đây, phần áo nữ từ thắt lưng trở xuống còn có thể được may bằng vải khác màu, tạo điểm nhấn riêng cho trang phục.
Điểm đáng chú ý của áo năm thân nằm ở kỹ thuật tạo hình. Theo mô tả trong tài liệu, thân áo được hình thành từ những mảnh vải ghép nối với nhau. Hai mảnh vải khổ khoảng 40 cm, có chiều dài tương ứng với áo, được gấp đôi để tạo thành bốn thân; thân thứ năm được ghép thêm từ một mảnh vải khác. Các bộ phận được khâu nối thành áo hoàn chỉnh, từ đường sườn, nách, tay áo đến cổ áo. Cúc áo có thể làm bằng vải hoặc bằng đồng.
Cách cấu tạo này tạo nên hình dáng riêng của áo năm thân, đồng thời cho thấy sự khéo léo trong kỹ thuật may mặc truyền thống. Những đường ghép vải không phô trương mà hòa vào tổng thể, tạo nên vẻ kín đáo, gọn gàng và cân đối.
Đối với phụ nữ Tày, áo dài năm thân thường được mặc cùng quần, thắt lưng và khăn đội đầu; trong những dịp trang trọng, bộ trang phục có thể đi kèm hài vải. Áo thường được kết hợp với áo cánh bên trong, đặc biệt là áo trắng, tạo nên sự tương phản nhẹ nhàng giữa lớp áo trong và áo ngoài. Ở nam giới, áo dài năm thân mặc cùng quần và khăn đội đầu tạo nên diện mạo chỉnh tề, đậm nét truyền thống.
Màu chàm là một trong những sắc màu tiêu biểu của trang phục Tày, đem lại vẻ trầm tĩnh, giản dị và gần gũi với thiên nhiên. Trên nền màu ấy, giá trị thẩm mỹ của áo không nằm ở sự cầu kỳ mà thể hiện qua tỷ lệ thân áo, dáng cổ, đường may và cách phối hợp hài hòa giữa các bộ phận trang phục.
Áo năm thân không chỉ là một kiểu áo truyền thống mà còn là dấu ấn của kỹ thuật may mặc và quan niệm thẩm mỹ được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trong đời sống hôm nay, việc tìm hiểu, giới thiệu và vận dụng những đặc trưng của chiếc áo vào thiết kế đương đại là một hướng đi góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Tày.
Tày Collections – Kết nối vẻ đẹp trang phục truyền thống với đời sống hiện đại.